Azərbaycan uzun illərdir ABŞ dollarına sabit məzənnə siyasəti tətbiq edir. Bu yanaşma ölkədə qiymət sabitliyinin qorunması, biznes mühitində proqnozlaşdırıla bilənliyin təmin edilməsi və xarici ticarət əməliyyatlarında valyuta risklərinin minimuma endirilməsi baxımından mühüm rol oynayır. Xüsusilə enerji ixracından əldə olunan valyuta gəlirləri və Dövlət Neft Fondu ilə Mərkəzi Bankın ehtiyatlarının yüksək səviyyədə olması bu siyasətin davamlılığını dəstəkləyən əsas amillər hesab edilir. Beynəlxalq maliyyə institutlarının hesabatlarında da kifayət qədər valyuta ehtiyatlarına malik ölkələrin məzənnə sabitliyini qorumaq imkanlarının daha yüksək olduğu vurğulanır.

Avronun ucuzlaşması isə əsasən beynəlxalq valyuta bazarlarında avro-dollar paritetində baş verən dəyişikliklərlə bağlıdır. Avropa Mərkəzi Bankının pul siyasəti, Avrozonada iqtisadi artım tempinin zəifləməsi və inflyasiya ilə bağlı gözləntilər avronun qlobal bazardakı mövqeyinə təsir göstərən əsas amillər sırasındadır. Manatın dollara sabit məzənnəsi fonunda avronun məzənnəsi beynəlxalq bazarlarda dolların hərəkətinə uyğun olaraq formalaşır. Bu səbəbdən avro ilə əməliyyat aparan şirkətlər və Avropa ölkələri ilə ticarət əlaqələri olan sahibkarlar üçün məzənnə dəyişiklikləri xərc və gəlirlərin planlaşdırılmasında mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Rusiya rublunun ucuzlaşması da regional iqtisadi proseslərlə əlaqələndirilir. Rublun məzənnəsinə enerji qiymətləri, Rusiyanın ixrac gəlirləri, kapital axınları və pul-kredit siyasəti təsir göstərən əsas faktorlar sırasındadır. Azərbaycanın Rusiya ilə geniş ticarət əlaqələrini nəzərə alsaq, rublun məzənnəsindəki dəyişikliklər idxal və ixrac əməliyyatlarının dəyərinə müəyyən təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı, məzənnə dəyişiklikləri iki ölkə arasında pul köçürmələri və turizm axınları baxımından da diqqətlə izlənilən göstəricilərdən biridir.

Valyuta siyahısında diqqət çəkən digər məqam qiymətli metalların yüksək qiymətləridir. Bir qram qızılın hesablanmış məzənnəsinin 7 min manatdan yuxarı olması dünya bazarlarında qızılın rekord səviyyələrə yaxın qiymətlə ticarət olunmasının daxili məzənnələrdə də əksini tapdığını göstərir. Son dövrlərdə qlobal bazarlarda qızıl və digər qiymətli metallara tələbin artması inflyasiya riskləri, geosiyasi qeyri-müəyyənlik və investorların təhlükəsiz aktivlərə üstünlük verməsi ilə izah olunur.

Məzənnə sabitliyi makroiqtisadi göstəricilər baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sabit valyuta idxal inflyasiyasının məhdudlaşdırılmasına, biznes subyektlərinin uzunmüddətli maliyyə planlaşdırmasını daha rahat həyata keçirməsinə və xarici investorlar üçün iqtisadi mühitin proqnozlaşdırıla bilənliyinin qorunmasına şərait yaradır. Xüsusilə qeyri-neft sektorunun inkişaf etdiyi şəraitdə məzənnə sabitliyi istehsal və investisiya qərarlarının qəbulunda vacib amillərdən biri hesab olunur.

Hazırkı məzənnə mənzərəsi göstərir ki, Azərbaycanın valyuta bazarında əsas istiqamət sabitliyin qorunması olaraq qalır. Eyni zamanda beynəlxalq bazarlarda avro, rubl və digər valyutaların hərəkəti daxili məzənnələrdə əks olunsa da, manatın ABŞ dollarına qarşı sabit qalması iqtisadiyyatın maliyyə dayanıqlığını dəstəkləyən əsas elementlərdən biri kimi çıxış edir. Qlobal maliyyə bazarlarında dəyişkənliyin davam etdiyi şəraitdə bu sabitlik həm biznes, həm də istehlakçılar üçün mühüm iqtisadi üstünlük yaradır.

Mənbə: www.aznews.az