Avronun manat qarşısında ucuzlaşması ilk növbədə avro ilə dollar arasındakı məzənnə dinamikası ilə əlaqələndirilə bilər. Manatın dollara qarşı sabit məzənnəsi şəraitində avronun manat ifadəsində dəyəri əsasən avronun dollar qarşısında mövqeyindən asılı olur. Avrozonada iqtisadi artım, Avropa Mərkəzi Bankının faiz siyasəti, inflyasiya göstəriciləri və ABŞ iqtisadiyyatına dair gözləntilər bu nisbətə təsir edən əsas amillərdəndir. Avronun ucuzlaşması avro ilə hesablaşan ölkələrdən məhsul alan Azərbaycan şirkətləri üçün müəyyən qiymət üstünlüyü yarada bilər. Lakin bu üstünlüyün istehlak qiymətlərində hiss olunması idxal müqavilələrinin şərtlərindən, məhsulun maya dəyərindən və satıcıların qiymət siyasətindən asılıdır.

Rusiya rublunun 0,43% bahalaşması isə Azərbaycanla Rusiya arasında ticarət əlaqələri baxımından diqqətəlayiq göstəricidir. Rublun məzənnəsi Rusiya Mərkəzi Bankının pul siyasəti, ölkənin ixrac gəlirləri, idxal tələbi və beynəlxalq maliyyə məhdudiyyətləri kimi amillərin təsiri altında dəyişir. Azərbaycan bazarında Rusiya mənşəli ərzaq, kənd təsərrüfatı məhsulları və müxtəlif istehlak mallarının mövcudluğu nəzərə alınarsa, rublun bahalaşması həmin ölkədən idxal olunan məhsulların maya dəyərinə təsir göstərə bilər. Bununla belə, bir günlük məzənnə dəyişikliyinin qiymətlərdə dərhal və eyni həcmdə artım yaradacağını söyləmək düzgün olmaz. Real təsir dəyişikliklərin davamlılığından və ticarət əməliyyatlarının hansı valyutada aparılmasından asılıdır.

Valyuta məzənnələrinin iqtisadi əhəmiyyəti yalnız idxal və ixracla məhdudlaşmır. Avro ilə gəlir əldə edən və ya həmin valyutada ödəniş edən şəxslər üçün məzənnə dəyişiklikləri səfər, təhsil, xidmət və digər xarici xərclərin manat ifadəsində dəyərini müəyyənləşdirir. Eyni zamanda, müxtəlif valyutalarda yığımları olan şəxslər qərar verərkən təkcə gündəlik dəyişiklikləri deyil, gələcək xərclərini, vəsaitdən istifadə müddətini və mümkün valyuta risklərini nəzərə almalıdırlar. Bir günlük ucuzlaşma və ya bahalaşma uzunmüddətli tendensiyanı müəyyən etmək üçün kifayət etmir.

Ümumilikdə, açıqlanan məzənnələr Azərbaycan valyuta bazarında dolların sabitliyinin qorunduğunu, avro və rublun isə fərqli istiqamətlərdə dəyişdiyini göstərir. İqtisadi baxımdan əsas məsələ ayrı-ayrı valyutaların gündəlik hərəkətindən daha çox bu dəyişikliklərin idxal xərclərinə, ticarət dövriyyəsinə və istehlak qiymətlərinə necə ötürülməsidir. Məzənnələrin sonrakı dinamikası ilə yanaşı, beynəlxalq faiz qərarları, enerji bazarındakı vəziyyət və Azərbaycanın xarici ticarət göstəriciləri də valyuta münasibətlərinin qiymətləndirilməsində mühüm rol oynayacaq.

Mənbə: www.aznews.az